Những mốc lịch sử quan trọng của quần Jeans

Hiện thân của huyền thoại miền Tây nước Mĩ, biểu tượng cho lối sống suy đồi và sự gợi cảm hay nguyên nhân của lo ngại về sức khỏe. Từng bị Coco Chanel coi thường, còn Yves Saint Laurent thì ngược lại, ông ước ao mình là người phát minh ra nó. Quần bò jean nằm trong số những trang phục phổ thông được cả những người bình thường lẫn các ngôi sao và nhà triệu phú ưa chuộng. Nhưng sức quyến rũ của đồ jean chính là ở sự thô ráp, rách, sờn (để nói đến gốc gác công nhân), ở phong cách phố phường bụi bặm của những người trẻ tuổi.

Người Ý vùng Genoa – một vùng có công nghiệp dệt phát triển trong lịch sử cho rằng họ là những người đầu tiên, từ thế kỷ 16, phát minh ra trang phục ngày nay chúng ta gọi là jean. Từ jean được coi là bắt nguồn từ “genes” – tên gọi quần vải bông của thủy thủ vùng Genoa.

Trong khi đó, denim – vải sợi bông dệt chéo có lẽ bắt nguồn từ loại vải của người Pháp tên là serge de Nimes, serge (một loại chất liệu từ) Nimes (một thị trấn ở miền Nam nước Pháp). Đây là một loại vải dành để may quần áo lao động.

Trong thế kỷ 18, khi sự giao thương, buôn bán nô lệ và sợi bông phát triển, vải denim dệt hoàn toàn từ sợi bông đã xuất hiện. Trang phục may từ vải này bền, không dễ bị sờn nên đã được giới công nhân ưa chuộng. Thông thường, người ta nhuộm sợi bông dệt vải màu chàm bằng thuốc nhuộm tự nhiên (còn gọi là indigo) chế từ các loài cây mọc tại châu Mĩ và Ấn Độ.

Vải denim được dệt từ sợi dọc nhuộm chàm và sợi ngang màu tự nhiên, vì thế mà mặt trái của vải denim có màu sáng khác với mặt phải.

Lịch sử của đồ jean sang trang cùng với Cơn sốt Vàng và Công cuộc tìm vàng huyền thoại, sau khi những mẩu vàng đầu tiên ở California được phát hiện năm 1848.

Năm 1853, một người đàn ông tên là Leob Strauss rời New York đến San Francisco sống và kinh doanh quần áo. Strauss đổi tên từ Leob thành Levi. Ông sẽ là người thành lập ra thương hiệu Levi Strauss nổi tiếng.

Một người đàn ông khác tên là Jacob Davis cũng góp phần không nhỏ trong sự phát triển của đồ jean, với ý tưởng dùng cúc đồng (rivet) dập giữ cho túi không bị rách – giải quyết một vấn đề nan giải cho người đào vàng. Ông lấy ý tưởng này từ vải bạt dùng cho ngựa.

Ngày 10 tháng 5 năm 1873, Jacobs Davis và Levi Strauss chính thức hợp tác với nhau. Levi Strauss bỏ ra 68 USD lệ phí giúp Jacobs Davis đăng ký độc quyền ý tưởng của mình. Cũng trong năm đó, trang phục dập cúc đồng (rivet) đầu tiên của họ đã xuất hiện trên thị trường. Những chiếc quần jeans đầu tiên được làm từ 9 ounce (tương đương 0,25 kg) vải sợi bông dệt chéo, màu chàm, do Amoskeag Mill tại Manchester, New Hampshire nổi tiếng về chất lượng vải siêu bền dệt.

Nhãn hiệu nguyên thủy của Levis

Nhãn hiệu nguyên thủy của Levis

Năm 1886, Levi Strauss trang trí cho quần jeans một miếng da mang hình chiếc quần bị hai chú ngựa kéo về hai phía, quảng cáo cho độ bền của đồ jean Levi. Hãng còn có nhiều cải tiếng khác, ví dụ như cúc cài dây đeo qua vai, dây đai đính dưới cạp quần phía sau lưng, giữ quần không suy suyển khi người lao động làm việc.

Năm 1890, bằng sáng chế của Levi Strauss hết hạn, hàng chục công ty khác bắt đầu được phép sao chép ý tưởng may quần jeans có dập cúc đồng. Đồng thời các nhà sản xuất phát hiện ra rằng các nhà buôn sẽ dễ dàng đặt hàng hơn với mẫu đánh số.

Đó cũng là năm mẫu quần jean Levi’s 501XX đầu tiên ra mắt. Quần Levi’s 501XX vẫn được may từ 9 ounce denim thô selvedge, màu chàm, chỉ da cam, túi trước và đũng dập cúc đồng rivet, một túi sau bên phải phía trên có gắn mác da hình hai con ngựa, cạp quần đính dây đai phía sau, kiểu dáng rộng.

Vải selvedge denim hiện được coi là tiêu chuẩn đầu tiên nhận dạng đồ jean vintage. Vải được dệt trên các máy dệt kiểu cũ, mép vải liền không xơ, trái với “open end denim” hiện được sản xuất hàng loạt. Vải selvedge dùng may quần Levi’s có một đường chỉ đỏ chạy dọc theo mép vải.

Năm 1922, quần Levi’s 501XX mới được may thêm đỉa đeo thắt lưng. Lần đầu tiên thương hiệu dùng vải demin thô của xưởng dệt Cone Mills nổi tiếng.

Trong những năm 1930, dòng phim western về miền Tây nước Mĩ xâm chiếm màn ảnh Hollywood, giới thiệu với công chúng anh chàng cao bồi phóng khoáng mặc đồ jean. Quần jeans trở thành biểu tượng cho miền Tây nước Mĩ hoang dã và đầy hấp dẫn.

Năm 1936, áo “bu-dông” ngắn blouson vải denim của Levi Strauss được giới thiệu.

Trong thập kỷ 1940, binh lính Mỹ tham gia Thế chiến thứ hai đã giới thiệu quần jeans đến với châu Âu.

Năm 1943, Claire McCardell là NTK mốt đầu tiên may đồ bằng vải denim, đó là váy bó eo cổ sơ mi và chân váy xòe rộng shirtwaist dresses.

Trong những năm chiến tranh, quần Levi’s 501XX có thiết kế giản dị hơn theo quy định thời chiến hạn chế tiêu dùng. Tuy vậy, kể từ năm 1944, quần được gắn mác vải đỏ nhỏ dệt chữ LEVI’S (chữ E in hoa) bên cạnh túi sau. Quần bò Levi’s phổ biến hiện nay có mác dệt chữ “e” viết thường.

Sau chiến tranh, WranglerLee – những đối thủ cạnh tranh với Levi Strauss xuất hiện.

Năm 1947, mẫu Levi’s 501XX mới ra mắt với kiểu dáng bó người, ống quần thẳng từ đầu gối trở xuống. Đây là thiết kế được giới trẻ ưa thích đặc biệt và cho đến bây giờ vẫn được coi là chuẩn mực của quần bò 501.

Trong thập kỷ 1950, quần Levi’s 501XX lên màn ảnh rộng theo James Dean, Marlon Brando – những tài tử điện ảnh Mĩ biểu tượng cho sự hấp dẫn tình dục. Nhiều quảng cáo truyền hình sau này của Levi Strauss với khẩu hiệu “Shrink to fit/ Ngâm nước để quần bó chặt” đều dựa trên sự gợi cảm của quần jeans.

Đầu năm 1957, người ta thấy Elvis Presley lái xe vòng quanh trường quay với vẻ mặt tận hưởng được diện quần jeans khi quay cảnh phim “Loving you”.

Hình ảnh “cả nhà mặc jean” sau này được gắn với phong cách Mĩ thập kỷ 1950.

Jean trở nên “nóng” hơn khi Marilyn Monroe diện quần jeans trong phim The Misfits của John Huston năm 1961. Siêu sao tình dục điện ảnh Mĩ mặc áo jean Lee Storm Rider. Monty Clift – vai diễn cùng cô mặc quần jeans Lee Riders.

Năm 1966, vợ chồng NTK mốt người Pháp Marithe và Francois Girbaud giới thiệu mẫu quần jeans mài đầu tiên với công nghệ “giặt” quần bằng bụi đá núi lửa tạo ấn tượng quần đã qua sử dụng.

Cuối thập kỷ 1960 đầu thập kỷ 1970, quần jeans trở thành trang phục hợp mốt cho sinh viên đại học và cao đẳng Mĩ. Jean được thêu, vẽ, móc trổ hoặc in hoa, theo xu hướng thời trang hippie của thập kỷ. Ở nhiều nước không thuộc phương Tây, đồ jean bị xem là một biểu tượng của “lối sống trụy lạc phương Tây” và là món hàng khan hiếm. Các nhà sản xuất của Mỹ nói rằng họ thường nhận được những bức thư từ khắp nơi trên thế giới yêu cầu gửi cho một chiếc quần jeans.

Người ta thấy quần ống loe trong những bức ảnh chụp giới trẻ Mĩ biểu tình chống chiến tranh Việt Nam trong những năm đầu thập kỷ 1970.

Trong những năm 1970, độc quyền của các thương hiệu jean Mĩ chấm dứt khi một “thế lực” mới ra đời tại Nhật bản, nơi văn hóa Mĩ được một bộ phận lớn trong giới trẻ sùng bái.

Năm 1973, Momotaro giới thiệu mẫu quần jeans “hoàn toàn nội địa” Nhật Bản. Đồ jean của đất nước hoa anh đào nổi tiếng trên thế giới với các xưởng sản xuất thủ công dựa trên quy trình nhuộm, dệt vải denim người Mĩ từng thực hiện trong quá khứ nhưng nay đã chuyển sang sản xuất công nghiệp. Những công ty Nhật Bản dần dần đã trở thành các thương hiệu lớn như Evisu, Edwin.

Năm 1976, Calvin Klein là NTK đầu tiên trình diễn quần jeans trên sàn diễn, tại tuần lễ thời trang New York.

Năm 1978, vị giám đốc mới của Hermès là Jean Louis Dumas đã liều lĩnh kết hợp sản phẩm khăn lụa cao cấp dành cho giới thượng lưu với quần jeans bình dân trong chiến dịch quảng cáo đăng tại Mĩ. Điều này đã khôi phục vị trí của thương hiệu Hermès trong sân chơi thời trang thế giới.

Năm 1981, người Mĩ choáng váng khi hot girl 15 tuổi Brooke Shields thổ lộ trong quảng cáo quần bò của Calvin Klein trên màn hình ti vi: “Chẳng có gì xen vào giữa tôi và Calvin của tôi”. Calvin là chiếc quần jeans cô đang mặc. Thập kỷ 1980 chứng kiến đồ jean hòa nhập vào thế giới thời trang cao cấp và Calvin Klein là NTK mốt đầu tiên gây đình đám với các quảng cáo gây sốc.

Trong thập kỷ 1980, Karl Lagerfel kết hợp áo vét vải tweed cổ điển thượng lưu của Chanel với quần jeans, mặc dù Coco Chanel từng cho rằng quần jeans là thứ trang phục kệch cỡm. NTK gọi đây là một trong hai sai lầm lớn nhất của Coco Chanel.

Adriano Goldschmied – người đứng đầu một nhóm NTK được gọi là “Genius group” bắt đầu thử nghiệm tạo ra các hiệu ứng vintage cho quần jeans như mài đầu gối hay vẽ đường vân vùng đũng quần trong thập kỷ 1980. Các thương hiệu lớn như Diesel, Replay đều có nguồn gốc từ chính nhóm “Genius group” này .

Năm 1988, tấm bìa Vogue đầu tiên của tổng biên tập Anna Wintour giới thiệu người mẫu mặc quần jean mác Guess và áo vét của Christian Lacroix. Đây có thể coi là một “tuyên ngôn thời trang” của bà chủ bút mới, kết hợp đồ thời trang cao cấp với trang phục phổ thông và đưa đồ jeans phổ thông lên đẳng cấp của Vogue.

Năm 1988, thương hiệu A.P.C của Pháp được thành lập. Mẫu “New Standar Jean” may từ vải demin thô selvedge không giặt, kiểu dáng tối giản và logo không lộ liễu là sản phẩm nổi tiếng nhất của thương hiệu.

Đầu thập kỷ 1990, hip hop, rap và các anh chàng trượt ván lăng xê mốt quần bò thụng baggy jeans.

Cùng với nhạc grunge, quần jeans “bẩn” dirty denim, rách rưới cũng bắt đầu được coi là đỉnh cao của gu sành điệu.

Trong thập kỷ 1990, quần bò màu đen của Helmut Lang được coi là một trong những nét đặc trưng của phong cách New York.

Năm 1996, Alexander McQueen trình điễn quần bò cạp siêu thấp được gọi là “bumster” trong BST mang tên “Highland Rape”. Một tên gọi khác – hipster jeans có định nghĩ là “cạp quần dưới rốn ít nhất 10 cm”.

Năm 1997, Jonny Johansson may tặng bạn bè 100 chiếc quần jeans có kiểu dáng đơn giản với chi tiết trang trí duy nhất là chỉ màu đỏ. Acne Jeans - chi nhánh thời trang nổi tiếng của Acne – một nhóm các NTK đồ họa và hoạt động trong lĩnh vực truyền thông Thụy Điển ra đời sau sự kiện này. Acne Jeans sau này đổi tên và trở thành thương hiệu thời trang.

Sách kỷ lục Thế giới Guinness đã ghi nhận “Genius Jeans” của Gucci là chiếc quần bò đắt nhất thế giới vào tháng 10 năm 1998 tại Milan với giá 3134 USD.

Thương hiệu Thụy Điển Nudie Jeans nổi tiếng khai sinh năm 1999 với các sản phẩm may bằng vải denim thô dệt từ sợi bông hữu cơ.

Năm 2000, Britney Spears mặc quần jeans cạp thấp “làm hàng”, khởi đầu cho cơn sốt đồ jean cạp thấp “phản cảm” tại Mĩ cũng như trên thế giới.

Năm 2001 chứng kiến sự xuất hiện của trào lưu đồ jean được mài, giặt, cào rách hay đính hạt pha lê tạo cảm giác mỗi chiếc quần là độc nhất. Các thương hiệu chuyên thiết kế sản xuất đồ jean đặc biệt “premium jeans” như True Religion, 7 for All Mankind hay Earl là những người đi đầu trong xu hướng này.

NTK Junya Watanabe dành trọn BST Xuân Hè 2002 cho chất liệu denim mài, thiết kế các mẫu váy dạ hội cầu kỳ nhất trong phong cách retro bằng loại vải vốn chỉ được dành cho trang phục lao động này. Cũng trong năm 2002, Hedi Slimane giới thiệu quần bò ống côn “Dior Homme 19cm jeans” cho nam giới – số 19 chỉ chiều rộng của ống quần.

Mốt quần bò thô, cứng, selvedge “nguyên bản” cũng bắt đầu phổ biến trong nam giới thành thị. Giới sành chơi khuyên nhau giặt quần sớm nhất ba tháng sau khi mua để giữ màu chàm nguyên vẹn và tạo các nếp nhăn riêng.

Khoảng giữa thập kỷ, Emo – những kẻ tuyệt vọng sành điệu bắt đầu mặc quần jeans ống côn theo gương các ca sĩ nhạc rock thần tượng. Emo nam giới mua quần của nữ khi quần skinny jeans cho nam giới còn chưa phổ biến. Giới nhạc rap, hip hop, trượt ván cũng bắt đầu mặc quần skinny jeans. Người ta bắt đầu công bố các nghiên cứu cho rằng mặc quần skinnny jeans quá bó sẽ có hại cho sức khỏe cả nam lẫn nữ.

Khoảng năm 2005, cơn sốt quần bò ống côn skinny jeans bắt đầu lan rộng ra khắp thế giới, không phân biệt các siêu sao từ Scarlett Johansson đến Jenifer Aniston, hay người bình thường. Kate Moss được coi là một trong những người đầu tiên đã nắm bắt xu hướng đến từ đường phố này. Cơn sốt vẫn còn chưa hạ nhiệt đến tận bây giờ, tuy không ít người tuyên bố skinny jeans đã hết thời.

Năm 2005, Christophe Decarnin bắt đầu thiết kế mốt cho Balmain và nhanh chóng biến thương hiệu trở thành “bí mật nổi tiếng nhất” của Paris, điển hình với quần jeans ống côn được mài, quét sơn, cào rách hay thêu một cách cầu kỳ nhất với giá không dưới 1000 bảng Anh. Emanuelle Alt – lúc đó còn là cánh tay phải của tổng biên tập Vogue Paris là một trong những fan hâm mộ và stylist đứng sau thành công của thương hiệu.

Tạp chí dành cho nam giới GQ gọi năm 2008 là “Khoảng khắc Người đàn bà tồi tệ nhất trong thời trang nam giới mọi thời đại”, khi Katie Holmes lăng xê mốt “quần bò của bạn trai – Boyfriend Denim“.

Cuối năm đó, Lanvin hợp tác cùng Acne cho ra mắt dòng sản phẩm jean đặc biệt.

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *